Genel – Tarih

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI

Birinci Dünya Savaşı, Amerika’dan Japonya’ya kadar uzanan bölgede gerçekleşmiş ve 28 Temmuz 1914’te başlayıp 11 Kasım 1918’de sona eren Avrupa merkezli küresel savaştır. Nitekim Almanya ile Fransa arasındaki çekişmelerle savaş ortamının oluşmasından sonra Alman – İngiliz sömürge yarışının başlamasıyla da savaş başladığından Birinci Dünya Savaşı aslında bir Alman – İngiliz Savaşı’dır.

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ GELİŞMELER

Sanayi İnkılâbına bağlı olarak 1800’lü yıllarda hammadde arayışı başladığından sömürgecilik faaliyetleri hız kazanmış ve bu dönemde siyasi birliğini sağlayan ülkeler sömürgecilik yarışında öne geçerken diğer ülkeler geri kalmışlardır.

Nitekim 19. yüzyılın başında İngiltere ve Fransa siyasi birliklerini gerçekleştirip sömürgeciliğe başlarken Alman ve İtalya siyasi birliklerini 1870’lerde gerçekleştirdiklerinden sömürgecilik yarışında geç ortaya çıkmışlardır. Ancak sömürgeciliğe geçte olsa başlayan Almanya ile İngiltere arasında ekonomik rekabet yaşanmış ve bu rekabet zamanla dünyada iki farklı bloğun oluşmasına ve ortamın gerilmesine neden olmuştur.

SAVAŞIN NEDENLERİ

Milliyetçilik Akımı: 1789 Fransız İhtilali ile ortaya çıkan özgürlük ve milliyetçilik fikirleri Avrupa’da siyasi ve sosyal alanda büyük değişiklikler meydana getirerek imparatorlukların yıkılmasına sebep olmuştur. Nitekim Milliyetçilik akımı İtalya ve Almanya’nın siyasi birliklerini tamamlamalarına sebep olmuştur.
Sömürgecilik Rekabeti: Siyasi birliklerini geç tamamlayan Almanya ve İtalya’nın sömürgecilik yarışında İngiltere ve Fransa’ya rakip olmalarının bu devletler arasında bir düşmanlığa neden olması
Almanya – Fransa Çekişmesi: Fransa ile Almanya arasında yer alan ve taş kömürü yönünden zengin maden yataklarının bulunduğu ALSAS-LOREN bölgesinin iki ülkeyi düşman etmesi
Balkanlardaki Çekişme: Rusya’nın Avusturya – Macaristan İmparatorluğu topraklarındaki Ortodoks ve Slav ırklarını kendi hâkimiyetine almak istemesi nedeniyle Rusya ile Avusturya – Macaristan İmparatorluğu arasında oluşan düşmanlık ile Rusya’nın Balkanlara yönelik politikasının Balkanlar üzerinden Orta Doğu’ya açılmak isteyen Almanya’yı tedirgin etmesi.
Bloklaşmalar: Bazı devletlerin ortak çıkarda buluşarak birbirlerine yaklaşmaları neticesinde oluşan bloklaşmalardır. Almanya, Avusturya – Macaristan İmparatorluğu ve İtalya Üçlü İttifak Devletleri’ni, İngiltere, Fransa ve Rusya Üçlü İtilaf Devletleri’ni oluşturdular.
Rusya’nın Emeli: Rusya’nın Osmanlı Devleti toprakları üzerindeki emeli ve Boğazları ele geçirerek sıcak denize inme politikası
Silahlanma Yarışı (Militarizm): Devletlerin silahlanmaya hız vermeleri, yani aşırı silahlanmaları
Dini ve Kültürel Yayılma Yarışı: Sömürgeci devletlerin sömürmek istedikleri bölgelerde öncelikle kendi dinlerini ve kültürlerini yaymaya çalışmaları
Veliahdın Öldürülmesi: Avusturya – Macaristan Veliahdının Bosna Hersek ziyareti sırasında bir Sırplı tarafından öldürülmesi (Görünür sebep)

SAVAŞIN TARAFLARI

Dönemin güçlü devletleri Bağlaşık Devletler (İttifak Devletleri) Grubu ve Uzlaşık Devletleri (İtilaf Devletleri) Grubu olarak iki tarafa ayrılarak savaşta yer almışlardır.

Almanya’nın Fransa’yı Avrupa’da yalnız başına bırakmak istediğinden Avusturya ve Rusya ile iki kez anlaşmış ancak hem Avusturya’nın hem de Rusya’nın çıkarları Osmanlı toprakları üzerinde kesiştiğinden başarılı olunamamıştır. Nitekim Almanya’nın 1882’de Avusturya ve İtalya ile anlaşmasıyla Bağlaşık Devletler (İttifak Devletleri) Grubu ortaya çıkmıştır. Ancak Avusturya – Macaristan anlaşmaya karşı saldırıya geçtiği için İtalya savaşa girmemiştir. İttifakların da yeniden yapılandırılmasıyla İtalya İtilaf devletlerinin tarafına geçmiştir. Nitekim yeni devletlerin savaşa girmesiyle de savaş genişlemiştir.

Öte yandan Almanya’nın Rusya’dan uzaklaşmasıyla Fransa ile Rusya 1894’te anlaştılar. Almanya’nın dünya çapında ekonomik ve askeri açıdan bir güç oluşturması karşısında sömürge yarışında olduğu İngiltere, 1904’te Almanya’ya karşı Fransa ile anlaşmıştır. 1905’de başlayan Fas Bunalımı ile Almanya ile Fransa ve İngiltere arasındaki ilişkiler daha bozulmasıyla 1907’de İngiltere Rusya ile anlaşmıştır. Nitekim yapılan bu anlaşmaların sonucunda Uzlaşık Devletleri (İtilaf Devletleri) Grubu ortaya çıkmıştır.

bir

SAVAŞIN BAŞLAMASI

Avusturya – Macaristan İmparatorluğu Veliahdı Arşidük Franz Ferdinand’ın 28 Haziran 1914’te Bosna – Hersek ziyareti sırasında Gavrilo Princip adlı bir Sırp Milliyetçisi tarafından öldürülmesi savaşı tetikleyen bir olay olmuştur. Bu olay sonrası Avusturya – Macaristan İmparatorluğu, Sırbistan Krallığı’na bir ültimatom göndermiş ve 28 Temmuz’da Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’ı işgal etmesi üzerine Birinci Dünya Savaşı başlayarak savaş bütün dünyaya yayılmıştır.

SAVAŞIN GELİŞİMİ

Avusturya – Macaristan İmparatorluğu Veliahdının bir Sırplı tarafından öldürülmesi sonrasında Avusturya – Macaristan ile Sırbistan arasında çıkan savaş aslında küçük bir alanda cereyan eden bir savaşken diğer Avrupalı devletlerin savaşa girmesiyle birlikte savaş bir anda Dünya Savaşı’na dönüşüp yayılmıştır.

Savaş başladıktan kısa bir süre sonra Rusya’nın talebi üzerine İngiltere ve Fransa savaş yardımını Rusya’ya ulaştırmak için işbirliği yaparak hazırlanan yardım gemilerini 18 Mart 1915’te Çanakkale Boğazı önlerine gelmişlerdir. Ancak savaşın başından itibaren tarafsızlık politikası güden Osmanlı Devleti, İngiltere ve Fransa’nın yardım gemilerinin Çanakkale Boğazı’ndan geçişine izin vermemiş ve İngiltere ile Fransa donanması ağır bir yenilgiye uğramıştır. Böylece İngiltere ve Fransa’nın yardımlarının Çanakkale Boğazı’ndan geçirilemediğinden Rusya Birinci Dünya Savaşı’ndan Brest-Litovsk Antlaşması’nı imzalayarak çekilmek zorunda kalmıştır. Öte yandan ve Fransa’nın yardımlarının Rusya’ya ulaştırılamaması üzerine Rusya’da isyanlar çıkmış ve Bolşevik İhtilali gerçekleşmiştir.

Rusya’nın Brest-Litovsk Antlaşması’nı imzalayarak savaştan çekilmesi üzerine önemli ortağını kaybeden İngiltere İttifak Devletleri Grubu’nda yer alan İtalya’ya İtilaf Devletleri’nin Anadolu’yu ele geçirmesi durumunda Antalya ve çevresi ile ayrıca Oniki Ada’nın da Rodos dahil olmak üzere verilmesini teklif etmiştir. Bu teklif üzerine İtalya, İngiltere’nin kendisine sunduğu bu teklifi kabul ederek İtilaf Devletleri Grubu’na katılmıştır.

İtalya’nın İtilaf Devletleri Grubu’nda savaşa katılması üzerine Almanya, jeopolitik konum özelliği nedeniyle Osmanlı Devleti ile Bulgaristan’a İttifak Devletleri Grubu’na katılmalarını teklif etmiştir. Osmanlı Devleti ile Bulgaristan’ın İttifak Devletleri Grubu’nda savaşa katılmaları ile İtilaf ve İttifak Devletleri Grubu’nda değişiklikler meydana gelmiştir. İngiltere, Fransa ve İtalya İtilaf Devletleri Grubu’nu oluştururken Almanya, Avusturya – Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan İttifak Devletleri Grubu’nu oluşturmuştur.

Öte yandan savaş Almanya’nın da içinde bulunduğu İttifak Devletleri’nin üstünlüğü ile devam ederken bir Alman savaş gemisi Atlas Okyanusu üzerinde bulunan ABD denizaltısını yanlışlıkla batırması üzerine ABD’nin İngiltere’nin de içinde bulunduğu İtilaf Devletleri Grubu’na katılarak savaşa girmesine neden olmuştur. ABD’nin savaşa girmesiyle savaşın gidişatı değişmiş ve Almanya’nın lehine gözüken savaş bir anda tersine dönerek İtilaf Devletleri’nden tarafa dönmüştür. Savaşı İtilaf Devletleri kazanmıştır.

Ayrıca, ABD Başkanı Wilson, Dünya Barışı’nı sağlamak amacıyla savaşın hemen sonrasında antlaşmalar imzalanmadan önce 14 maddelik Wilson İlkeleri’ni yayınlamıştır.

WİLSON İLKELERİ

ABD Başkanı Wilson’un ABD Kongresi’nin 8 Ocak 1918’deki ortak oturumunda savaş sonrasında yapılacak barış antlaşmasıyla ilgili görüşlerine yer verdiği 14 Maddelik Wilson İlkeleri şunlardır;[1]

Tam bir açıklık içinde varılmış barış anlaşmalarından sonra hiçbir özel uluslararası anlaşmaya gidilmemeli ve diplomatik etkinlik her zaman içtenlikle ve kamuoyunun gözü önünde yürütülmelidir.
Denizlerin uluslararası sözleşmeler gereğince bütünüyle ya da kısmen kapatılabilmesi dışında, savaşta ve barışta karasuları dışındaki bütün denizlerde mutlak seyrüsefer serbestliği sağlanmalıdır.
Barışı onaylayan ve korumak için anlaşan ülkeler arasındaki bütün ekonomik engeller olabildiğince kaldırılmalı ve ticaretin eşitlik temelinde yürütülmesi sağlanmalıdır.
Her ülkede silah gücünün iç güvenliği sağlamaya yetecek en düşük düzeye indirilmesi için yeterli güvenceler karşılıklı olarak verilmelidir.
Sömürgelerin bütün talepleri serbest, açık görüşlü ve tümüyle tarafsız bir yaklaşımla ele alınmalı, bu tür egemenlik sorunlarının çözümünde ilgili halkların çıkarlarıyla egemenliği tartışılan devletin adil taleplerinin eşit ağırlık taşıması ilkesine kesinlikle uyulmalıdır.
Rusya İmparatorluğu‘na ait bütün topraklardan yabancı askerler çekilmeli, Rusya’yı ilgilendiren bütün sorunlar, kendi siyasal gelişimini ve ulusal politikalarını bağımsızca belirlemesine olanak verecek biçimde dünyanın öbür uluslarının en uygun ve özgür işbirliğiyle çözülmeli, Rusya’nın kendi belirleyeceği kurumsal yapıyla özgür uluslar topluluğuna içtenlikle kabul edimesi, hatta gereksinim duyabileceği ya da isteyebileceği her türlü yardımın yapılması sağlanmalıdır. Gelecek birkaç ay içinde öbür ulusların Rusya’ya karşı tutumları iyi niyetlerinin, Rusya’nın gereksinimlerinin kendi çıkarlarından farklılığını kavrayıp kavramadıklarının ve bencillikten uzak, akıllı bir yaklaşımla onun sorunlarına yakınlık duyup duymadıklarının kesin göstergesi olacaktır.
Yabancı askerler Belçika‘dan çekilmeli ve bu ülke hiçbir kısıtlama olmaksızın bütün öbür özgür ulusların sahip olduğu egemenlik haklarına yeniden kavuşmalıdır. Bunun gerçekleşmesi, ulusların birbirleriyle ilişkilerini düzenlemek amacıyla koydukları kurallara duydukları güvenin yeniden sağlanmasında en önemli rolü oynayacaktır. Bu düzeltme yapılmadan uluslararası hukukun yapısı ve geçerliliği örselenmiş kalacaktır.
Bütün Fransız toprakları özgürlüğüne kavuşmalı ve işgal edilen kesimler geri verilmelidir. 1871’de Alsace-Lorraine konusunda Fransa’ya Prusya tarafından yapılan ve yaklaşık elli yıldır dünyada istikrarlı bir barışın kurulmasını önleyen haksızlık, herkesin çıkarlarına olan barışın yeniden sağlanabilmesi için düzeltilmelidir.
İtalya‘nın sınırları, açıkça belirlenmiş ulusal sınırlar temelinde yeniden çizilmelidir.
Avusturya-Macaristan halklarının uluslar arasındaki yeri korunmalı ve güvence altına alınmalı, bu halklara özerk gelişme olanağı tanınmalıdır.
Yabancı askerler Romanya, Sırbistan ve Karadağ‘dan çekilmeli, işgal edilen topraklar geri verilmelidir. Sırbistan’a denize serbest ve güvenli çıkış sağlanmalıdır. Çeşitli Balkan devletleri arasındaki ilişkiler tarihsel bağlılık ve ulusal sınırlar temelinde dostça görüşmeler yoluyla yürütülmelidir. Balkan devletlerinin siyasal ve ekonomik bağımsızlığıyla toprak bütünlüğüne ilişkin uluslararası güvenceler anlaşmada yer almalıdır.
Bugünkü Osmanlı İmparatorluğu‘ndaki Türk kesimlerine güvenli bir egemenlik tanınmalı, Türk yönetimindeki öbür uluslara da her türlü kuşkudan uzak yaşam güvenliğiyle özerk gelişmeleri için tam bir özgürlük sağlanmalıdır. Ayrıca Çanakkale Boğazı uluslararası güvencelerle gemilerin özgürce geçişine ve uluslararası ticarete sürekli açık tutulmalıdır.
Polonyalıların yaşadığı tartışmasız olan toprakları içine alacak bağımsız bir Polonya devleti kurulmalı, bu devletin denize serbest ve güvenli çıkışı sağlanmalı, siyasal ve ekonomik bağımsızlığıyla toprak bütünlüğü de uluslararası sözleşmeyle güvence altına alınmalıdır.
Büyük küçük bütün devletlerin siyasal bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü konusunda karşılıklı güvence vermek üzere özel sözleşmelerle bütün ulusları içine alan bir birlik oluşturulmalıdır.

SAVAŞIN SONUÇLARI:

Savaşı İtilaf Devletleri grubu kazandı ve İttifak Devletleri Grubu kaybetti.
Rus, Alman, Osmanlı ve Avusturya – Macaristan İmparatorlukları yıkıldı ve Avrupa’da ve Ortadoğu’da yeni devletler kuruldu ( Avusturya, Macaristan, Yugoslavya, Polonya, Çekoslovakya, Litvanya, Finlandiya, Estonya)
Avrupa’da ve Ortadoğu’da devletlerin sınırları değişti.
Yenilen devletlerde rejim değişikliği oldu (Örneğin, Rusya’da Komünizm, İtalya’da Faşizm, Almanya’da Nazizim ve Türkiye’de Cumhuriyet).
Milyonlarca insan hayatını kaybetti.
Alman sömürgeleri ile Ortadoğu İtilaf Devletleri Grubu’nun kontrolüne geçti.
Savaş sonunda anlaşmazlıklar halledilemediği için yeni bir dünya savaşına zemin hazırladı.
Dünya Barışı’nı korumak amacıyla Milletler Cemiyeti yani Cemiyet-i Akvam kuruldu.
Osmanlı’da Türk Kurtuluş Savaşı’na ve Rusya’da İç Savaşa neden oldu.
Sömürgeciliğin yerini manda ve himaye yönetimi aldı.
Savaşta ilk kez tanklar, denizaltılar kullanılmıştır.
ABD’nin siyasi olarak uluslar arası ağırlığı artmıştır.
Savaştan en karlı devlet İngiltere çıkmış ve Avrupa’nın en güçlü devleti olmuştur.[2]
Yenilen devletlerle yenen devletler arasında antlaşmalar imzalanmıştır.
Sınırlar çizilirken milliyetçilik ilkesi dikkati alınmadığından azınlıklar meselesi çıkmıştır.[3]

OSMANLI DEVLETİ’NİN I. DÜNYA SAVAŞI’NA GİRMESİ

OSMANLI DEVLETİ’NİN SAVAŞA GİRİŞİ

Osmanlı Devleti, savaşın başında tarafsız olduğunu ilan etmesine rağmen yönetimde bulunan İttihad ve Terakki’nin İtilaf Devletleri’ni güçlü görmesinden dolayı Almanya’nın teklifini değerlendirerek Almanya’nın yanında savaşa girme kararı alınmıştır. Bu amaçla da Almanya ile 1914’te bir ittifak antlaşması imzalanmıştır.

Nitekim Akdeniz’de İngilizlerden kaçan Goben ve Breslaw adlı Alman savaş gemisinin Osmanlı Devleti’ne sığınması üzerine İngilizler Osmanlı’dan bu gemileri istemişlerdir. Ancak, Osmanlı Devleti bu gemileri İngilizlere vermediği gibi satın alındığını ilan ederek, bu gemilere Osmanlı Bayrağını çekmiştir. Osmanlı Devleti’nin Yavuz ve Midilli isimlerini vererek Karadeniz’e açılan bu iki savaş gemisi Rus limanlarını bombalaması üzerine Rusya’nın Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmesiyle Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’na girmiştir.

OSMANLI DEVLETİ’NİN SAVAŞA GİRİŞ NEDENLERİ:[4]

Osmanlı Devleti’nin kaybettiği toprakları (Mısır, Kars, Ardahan, Batum, Girit ve Kıbrıs Adası) geri almak istemesi (en önemli sebep)
Trablusgarp ve Balkan savaşlarında kaybettiği toprakları geri alma düşüncesi
İngiliz, Fransız ve Rus sömürgesi altında yaşayan Müslüman milletleri bağımsızlıklarına kavuşturmak istemeleri
Siyasi yalnızlıktan kurtulmak istemesi
Borçlardan ve kapitülasyonlardan kurtulma isteği
Devletin eski gücünü ve itibarını yeniden kazanmak istemesi
Ekonomik çıkmazdan kurtulmak ve iktidara tam egemen olmak istenmesi

ALMANYA’NIN OSMANLI DEVLETİ’N KENDİ YANINDA SAVAŞA SOKMAK İSTEMESİNİN NEDENLERİ

Savaşı Ortadoğu’ya kaydırıp yeni cepheler açarak Avrupa’da rahatlamak istemesi
Osmanlı Devleti’nin jeopolitik konumundan faydalanmak istemesi,
Çarlık Rusya’sının dikkatini Avrupa dışına çekmek istemesi,
Rusya ile İtilaf Devletleri’nin bağlantısını keserek Boğazlar yoluyla yardım gelmesini engellemek istemesi,
Rusya’da yaşayan Müslüman Türkleri, Rusya’ya karşı kışkırtmak,
Osmanlı’nın dini gücünden faydalanarak bütün Müslümanları İngiltere ve Fransa’ya karşı kışkırtmak istemesi,
Süveyş Kanalı’nın denetimini ele geçirerek İngilizlerin sömürge yollarını kesmek,
Osmanlı Devleti’nin insan gücü ve hammadde kaynaklarından yararlanmayı amaçlaması,[5]
Berlin-Bağdat demiryolu hattı ile Musul-Kerkük petrollerinden yararlanmak istemesi,[6]
Savaş sonunda Osmanlı Devleti’nin hammaddelerinden yararlanarak, Osmanlı Devleti’ni pazar haline getirmek istemesi[7]

OSMANLI DEVLETİ’NİN ALMANYA’NIN YANINDA YER ALMASININ NEDENLERİ[8]

İngiltere ve Fransa’nın ittifak tekliflerini kabul etmemeleri,
İngiltere ve Fransa’nın Rusya’nın politikalarına göz yummaları,
Almanya’nın savaşı kazanacağına inanılması,
İttihat ve Terakki Partisi’nin Alman yanlısı bir politika izlemesi,
Son dönemlerde kaybedilen toprakları geri almak istenmesi,
Alman yardımlarıyla Osmanlı ordusunu ve ekonomisini düzeltmek istenmesi,
Siyasî yalnızlıktan kurtulmak istenmesi,

OSMANLI DEVLETİ’NİN I. DÜNYA SAVAŞI’NA GİRMESİNİN SONUÇLARI

Savaş Avrupa’dan Ortadoğu kaymış ve Almanya kısmen rahatlamıştır.
Savaşta yeni cepheler açılmıştır.
İttifak Devletleri Grubu avantaj sağlamıştır.
Ekonomik sorunlar yaşayan Rusya’ya İngiliz ve Fransızların savaş yardımının ulaşması engellenmiş ve Rusya’nın savaştan çekilmesine neden olmuştur.
İngiltere, Kıbrıs’ı kendi topraklarına kattığını açıklamıştır.
Osmanlı Devleti, kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını ilan etmiştir.
Osmanlı toprakları, İtilaf devletleri arasında yapılan gizli antlaşmalarla paylaşılmıştır.

OSMANLI DEVLETİ’NİN SAVAŞTIĞI CEPHELER

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’nda aşağıda yazılı olan cephelerde savaşmıştır;

savas2

KAFKAS CEPHESİ:

Osmanlı Devleti, Kafkas Cephesi’nde Ruslara karşı savaşmıştır ve I. Dünya Savaşı’nda ilk açılan cephedir. Ayrıca Rusların savaştan çekilmesiyle kapanan bir cephe olduğu gibi I. Dünya Savaşı’nda ilk kapanan cephedir.

90 bin askerimizin donarak Şehit olduğu Sarıkamış Faciası da Kafkas Cephesi’nde yaşanmıştır.

Kafkas Cephesi’nde Ruslar Erzurum, Muş, Bitlis ve Erzincan’ı ele geçirmişlerdir.

Kafkas Cephesi’nin Açılma Nedenleri:[9]

Rus kuvvetlerinin büyük bir kısmını Kafkasya’da tutup doğuya kaydırılmasını sağlamak ve Orta Doğu ve İran petrollerini Rusya’ya karşı korumak
İngiltere’nin Hindistan ile ilişkilerini kesip o bölgedeki Müslümanları İngiltere’ye karşı kışkırtmak
Enver Paşanın Pantürkizm düşüncesini gerçekleştirmek
Orta Asya ve Azerbaycan Türkleriyle birleşerek Rusya’ya saldırmak
Osmanlı’nın 1878 Berlin Antlaşmasıyla kaybetmiş olduğu, Kars, Ardahan, Batum’u geri almak istemesi

Osmanlı’nın Başarısız Olmasının Nedenleri:[10]

Savaşın iyi idare edilememesi
Bölgedeki Ermenilerin Türk köylerine saldırması ve oradaki Türkleri katletmesi
Kış şartlarının ağır olması ve hastalıkların ortaya çıkması
Osmanlı ordusunda gerekli hazırlıkların olmaması
Bölgenin ulaşım açısından zor olması

Kafkas Cephesinin Sonuçları:[11]

Rusya yaptığı antlaşmayla savaştan geri çekildi ve Kars, Ardahan ve Batum’u halkın oylaması yapılması şartıyla Osmanlıya verdi.
Erzurum, Erzincan ve Trabzon Osmanlıda kaldı.
1. Dünya Savaşı uzadı.
Rusya’ya Çanakkale üzerinden yardım gidemedi ve Rusya’da ihtilal çıktı.
Mustafa Kemal’in tanınmasını ve Milli Mücadelenin lideri olmasını sağladı.
Doğu Anadolu’da yeniden Osmanlı hâkimiyeti kuruldu
Yarım milyona yakın insan hayatını kaybetti
Kars ve Batum’u almak için yapılan Sarıkamış Harekâtı’nda 90.000 asker donarak şehit olmuştur.

KANAL CEPHESİ

Kanal Cephesi Almanların isteği üzerine açılmış bir cephe olmakla birlikte İngilizlere karşı açılmıştır. Amaç, Mısır’da Osmanlı hakimiyetini yeniden sağlayıp Süveyş Kanalı’nı ele geçirerek İngiltere’nin Hindistan yolu kapatmaktır. Ancak Almanların yeterli destek vermemesi, Arapların İngilizlerden yana olması ve olumsuz iklim koşulları gibi nedenlerden dolayı Kanal Cephesi’nde savaş kaybedilmiş ve Suriye’ye kadar geri çekilmek zorunda kalınmıştır.

Kanal Cephesi’nin Sonuçları

İngiliz ve Araplara karşı başarılı olunamamıştır.
Osmanlı Yemen’i kaybederek Hicaz’ın tamamen hakimi İngilizler olmuştur.

ÇANAKKALE CEPHESİ

Çanakkale Cephesi en kanlı savaşların yapıldığı bir cephedir. İngilizler ve Fransızlar Çanakkale Boğazı üzerinden Ruslara yardım göndermek istemişler ancak Osmanlı tarafından engellenmişlerdir. Nitekim İngiliz ve Fransız savaş gemileri Yeni Zelanda, Avustralya ve Hindistan’dan getirdikleri askerler aracılığıyla Çanakkale Boğazı’nı geçip İstanbul’u ele geçirip Rusya’ya yardım göndermeye çalışmışlardır.

İtilaf Devletleri için Çanakkale Cephesinin açılması çok önemliydi. Bunun nedenleri:[12]

İstanbul’u ele geçirerek Osmanlıyı yıkarak savaşın dışında bırakmak.
Fransa ve İngiltere, daha önce Ruslara bırakacakları Boğazları ele geçirip, anlaşma masasına güçlü oturmak istemeleri.
Osmanlıyı barış yapmaya zorlayarak, Süveyş Kanalı ve Hindistan yolu üzerindeki cepheleri kapattırmak.
Osmanlının savaştan çekilmesini sağlayarak, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile Almanya’yı kuşatarak onları tek başına bırakmak.
İtilaf devletlerinin Ruslara yardım isteği.
Bulgaristan’ı kendi saflarına çekmeye çalışmak.
Hilafetin otoritesini ve güvenirliğini İslam ülkeleri gözünde küçük düşürme isteği.

Çanakkale Zaferi’nin Sonuçları:

Dünya Savaşı uzamıştır.
Rusya’nın Fransa ve İngiltere’nin savaş yardımını alamamasına ve savaştan çekilmesine neden olduğu gibi Rusya’da çarlık rejiminin yıkılarak komünist bir yönetimin kurulmasına neden olmuştur.
İtilaf Devletleri prestij kaybetmiştir.
Çanakkale Zaferi Milli Mücadele ruhunun başlangıcı olmuş ve Mustafa Kemal’in dünyaca tanınmıştır.

HİCAZ – YEMEN CEPHESİ[13]

Savaş’ın Nedenleri

İngilizlerin Arap Yarımadası’nı ele geçirme isteği
Osmanlı Devleti’nin kutsal toprakları korumak istemesi

Savaş’ın Sonuçları

Türk ordusu İngiliz ve Araplara karşı mücadele ettiyse de başarılı olamadı.
İngilizler Yemen’i alarak Hicaz’a tamamen hakim oldular

FİLİSTİN – SURİYE CEPHESİ[14]

Savaş’ın Nedenleri

İtilaf Devletlerinin Orta Doğu topraklarını ele geçirmek istemesi

Savaşın Gelişimi

– Kanal cephesinde İngilizlere yenilen birliklerimiz Filistin’e sonrada Suriye’ye kadar geri çekildiler.

– Arap aşiretlerinin de İngilizlere yardım etmesi ile Suriye-Filistin kaybedildi.

– Osmanlı kuvvetleri başarılı olamadı buraya Yıldırım Orduları Grup Komutanı olarak gönderilen Mustafa Kemal Paşa, Halep’e kadar çekilerek savunma hattı oluşturdu

IRAK CEPHESİ[15]

Savaş’ın Nedenleri

1) İngilizlerin, Irak petrollerini(Musul-Kerkük) ele geçirmek istemeleri.

Savaş’ın Sonucu

1) Halil Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu İngilizlere karşı Irak’ın Kut bölgesinde Kut-ül Amare zaferini kazandı. Diğer cephelerde başarı kazanılamayınca bu kalıcı olmadı.

YARDIM CEPHELERİ (GALİÇYA, MAKEDONYA, ROMANYA) [16]

1) Galiçya Cephesi: Türk askerleri, Avusturya ve Almanya ordusunda, Ruslara karşı savaşmıştır.

2) Makedonya Cephesi: Türk askeri Avusturya ordusunda Ruslara ve Fransızlara karşı savaşmıştır.

3) Romanya Cephesi: Türk askerleri, Avusturya ve Almanya ordusunda, Ruslara ve Rumenlere karşı savaşmıştır.

[1] https://tr.wikipedia.org/wiki/Wilson_%C4%B0lkeleri

[2] http://www.dersimiz.com/ders_notlari/1-Dunya-Savasinin-Sebepleri-Ve-Sonuclari-oku-22539.html

[3] http://www.dersimiz.com/ders_notlari/1-Dunya-Savasinin-Sebepleri-Ve-Sonuclari-oku-22539.html

[4] http://www.sosyalbilge.com/index.php/cumhuriyet-tarihi/111-1dunya-savasi

[5] http://www.sosyalbilge.com/index.php/cumhuriyet-tarihi/111-1dunya-savasi

[6] http://www.sosyalbilge.com/index.php/cumhuriyet-tarihi/111-1dunya-savasi

[7] http://www.sosyalbilge.com/index.php/cumhuriyet-tarihi/111-1dunya-savasi

[8] http://www.sosyalnet.com/2007/11/21/almanyansmanlvletini-kendi-yan-savaokmak-temesinin-nedenleri/